Matematik

Binary (İkilik) ve Hex (Onaltılık) Sistem Nedir? Sayı Çevirme Rehberi

23 Mart 2026  |  Hesapla Online Editörü

Bilgisayarların konuştuğu dil olan Binary (0-1) sistemini ve yazılımcıların kullandığı Hexadecimal (0-9, A-F) sistemini Onluk sisteme çevirme yöntemleri.

İnsanlar günlük hayatta on parmakları olduğu için 0'dan 9'a kadar olan rakamları içeren "Onluk" (Decimal) sayı sistemini kullanırlar. Ancak bilgisayarların parmakları yoktur; onlar sadece elektrik akımının "Var (1)" veya "Yok (0)" olma durumunu anlarlar. Buna Binary sistemi denir.

Binary (İkilik) Sistemden Onluk Sisteme Çeviri

Binary sisteminde sayılar sadece 1 ve 0'lardan oluşur (Örn: 1011). Bu sayıyı bizim anladığımız sisteme çevirmek için sağdan sola doğru her rakamı 2'nin katlarıyla (2⁰, 2¹, 2², 2³...) çarparak toplarız.

Örnek: "1011" Binary sayısını Onluk sisteme çevirelim:
Sağdan 1. rakam (1): 1 × 2⁰ = 1
Sağdan 2. rakam (1): 1 × 2¹ = 2
Sağdan 3. rakam (0): 0 × 2² = 0
Sağdan 4. rakam (1): 1 × 2³ = 8
Toplam: 1 + 2 + 0 + 8 = 11 (Yani 1011 sayısı, onluk sistemde 11'e eşittir).

Hexadecimal (Onaltılık - Hex) Sistem Nedir?

Bilgisayarlar karmaşıklaştıkça 0 ve 1'leri yan yana yazmak kilometrelerce uzunlukta sayfalar tutmaya başladı (111001010101...). Yazılımcılar bu uzun kodları daha kısa ve okunabilir hale getirmek için Onaltılık (Hexadecimal) sistemi icat ettiler. MAC adreslerinde, Wi-Fi şifrelerinde ve renk kodlarında (Örn: #FF0000) bu sistemi görürüz.

Hex Sisteminin Karakterleri:
Hex sistemi 16 karakterden oluşur. İlk 10 karakter bildiğimiz rakamlardır (0,1,2,3,4,5,6,7,8,9).
Ondan sonrakiler ise harflerle ifade edilir: A(10), B(11), C(12), D(13), E(14), F(15).

Sıkça Sorulan Sorular

Evet, doğrudan ilgisi vardır. Klavyede bastığınız her harfin bilgisayarın beyninde bir Binary (0 ve 1) karşılığı olması gerekir. ASCII tablosu, örneğin büyük "A" harfinin onluk sistemde 65'e, Binary sistemde ise 01000001'e denk geldiğini belirleyen evrensel çeviri standartıdır.

Çünkü bilgisayarın işlemcisi milyarlarca mikroskobik transistörden (anahtardan) oluşur. Bu anahtarlar sadece elektriğin geçmesi (1) veya geçmemesi (0) durumunu algılayabilirler. İçinden geçen elektriğin şiddetini 1'den 10'a kadar farklı seviyelerde ölçüp hata yapmadan çalışacak bir donanım üretmek imkansıza yakındır.

İlgili Blog Yazıları

Matematik

Yüzde Hesaplama Nasıl Yapılır? Formül ve Örnekler

Yüzde hesaplama formülünü öğrenin, günlük hayatta indirim, zam ve oran hesaplamalarını kolayca yapın...

Matematik

Banka Faizi Nasıl Hesaplanır? Basit ve Bileşik Faiz Rehberi

Basit faiz ve bileşik faiz arasındaki farkı öğrenin, mevduat ve kredi faizini kendiniz hesaplayın, ö...

Matematik

Vade Hesaplama Mantığı: Kredi ve Mevduat Vadeleri Nasıl İşler?

Bankacılık işlemlerinde vade gün sayısı hesaplamaları, kırık vade kavramı ve faiz getirisine etkiler...

Matematik

Altın Oran Nedir ve Nasıl Hesaplanır? Doğadaki Kusursuz Formül (Phi)

Mimariden sanata, insan yüzünden logolara kadar estetiğin zirvesi kabul edilen Altın Oran (1.618) fo...

Bu Kategorideki Araçlar

Yüzde Hesaplama Üslü Sayı Hesaplama Sayı Tabanı Çevirme Standart Sapma Hesaplama Sayıyı Yazıya Çevirme